प्राकृतिक खानाको सहयोगबाट कलेजो रोगको रोकथाम र नियन्त्रण

प्राकृतिक खानाको सहयोगबाट कलेजो रोगको रोकथाम र नियन्त्रण, कलेजो (Liver) मानव शरीरको अत्यन्तै महत्वपूर्ण अंग हो। यसले शरीरलाई विषाक्त पदार्थबाट जोगाउने, खाना पचाउन सहयोग गर्ने, रगत सफा गर्ने, ऊर्जा भण्डारण गर्ने तथा प्रतिरक्षा प्रणाली मजबुत बनाउने जस्ता महत्वपूर्ण कार्य गर्छ। तर अस्वस्थ खानपान, अत्यधिक बोसोयुक्त खाना, मदिरा सेवन, औषधिको दुरुपयोग, भाइरल संक्रमण र जीवनशैलीका कारण कलेजो रोगको जोखिम बढ्दै गएको छ।

प्राकृतिक खानाको सहयोगबाट कलेजो रोगको रोकथाम र नियन्त्रण

सौभाग्यवश, प्राकृतिक र सन्तुलित खानाको प्रयोगले कलेजो रोगको रोकथाम र नियन्त्रण दुवै सम्भव छ।

कलेजो रोगका मुख्य कारणहरू

• अत्यधिक तेलिलो, जंक र प्रशोधित खाना
• मदिरा सेवन
• फ्याटी लिभर
• हेपाटाइटिस (A, B, C)
• मोटोपन र मधुमेह
• लामो समयसम्म औषधिको अनियन्त्रित प्रयोग

कलेजो स्वस्थ राख्न सहयोग गर्ने प्राकृतिक खाना

१. हरियो सागसब्जी

• पालुङ्गो, सिस्नु, मेथी, रायो सागजस्ता हरिया सागहरूले कलेजो सफा गर्न सहयोग गर्छन्। यसमा रहेका एन्टिअक्सिडेन्टले विषाक्त पदार्थ हटाउन मद्दत गर्छ।

२. फलफूल

• स्याउ, पपैया, कागती, सुन्तला, अमला जस्ता फलफूलले कलेजोको कार्यक्षमता बढाउँछन्। अमला र कागतीले डिटक्सिफिकेसनमा विशेष भूमिका खेल्छन्।

३. हल्दी

• हल्दीमा पाइने करक्युमिन तत्वले कलेजोको सूजन कम गर्न र कोशिका पुनःनिर्माणमा सहयोग गर्छ। खाना पकाउँदा नियमित रूपमा हल्दी प्रयोग गर्नु लाभदायक हुन्छ।

४. लसुन

• लसुनले कलेजोमा जम्मा भएको विषाक्त पदार्थ हटाउन सहयोग गर्छ। यसले कलेजो सक्रिय बनाउँछ।

५. सम्पूर्ण अन्न

• भातको सट्टा ब्राउन राइस, जौ, कोदो, फापर जस्ता अन्न प्रयोग गर्दा कलेजोमा बोसो जम्नबाट बचाउँछ।

६. पर्याप्त पानी

• दिनभरि पर्याप्त सफा पानी पिउनाले शरीर र कलेजो दुवै डिटक्स हुन्छ।

कलेजो रोग नियन्त्रणका लागि खानपान बानी

• दिनमा ३–४ पटक सन्तुलित भोजन
• तारेको, अत्यधिक मसलेदार र प्याकेटको खाना कम गर्ने
• चिनी र सेतो पिठो कम प्रयोग गर्ने
• ताजा र घरमै बनाइएको खाना प्राथमिकता दिने

जीवनशैली सुधार पनि उत्तिकै आवश्यक

• नियमित हल्का व्यायाम वा हिँडडुल
• पर्याप्त निद्रा
• तनाव नियन्त्रण (ध्यान, योग, प्राणायाम)
• मदिरा र धूम्रपानबाट टाढा रहने

“स्वस्थ कलेजो = स्वस्थ जीवन”

प्राकृतिक खानाको सहयोगबाट कलेजो रोगको रोकथाम र नियन्त्रण

ज्येष्ठ नागरिकका लागि कलेजो (लिभर) स्वास्थ्य,

प्राकृतिक खानाको सहयोगबाट रोग रोकथाम र नियन्त्रण

ज्येष्ठ नागरिकहरूको उमेर बढ्दै जाँदा शरीरका अंगहरूको कार्यक्षमता क्रमशः घट्दै जान्छ। त्यसमध्ये कलेजो (लिभर) पनि एक महत्वपूर्ण अंग हो, जसले रगत सफा गर्ने, औषधि पचाउने, पित्त उत्पादन गर्ने र शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा व्यवस्थापन गर्ने कार्य गर्छ। उमेरसँगै अस्वस्थ खानपान, दीर्घकालीन औषधि सेवन र कम शारीरिक सक्रियताका कारण ज्येष्ठ नागरिकमा कलेजो सम्बन्धी समस्या देखिने सम्भावना बढी हुन्छ।

ज्येष्ठ नागरिकमा कलेजो रोगका सामान्य जोखिम

• लामो समयसम्म औषधि सेवन (प्रेसर, सुगर, दुखाइ)
• फ्याटी लिभर
• मधुमेह र मोटोपन
• कम शारीरिक गतिविधि
• असन्तुलित खानपान

ज्येष्ठ नागरिकका लागि लाभदायक प्राकृतिक खाना

१. सजिलै पच्ने हरियो सागसब्जी

पालुङ्गो, लौका, फर्सी, तोरीको साग जस्ता नरम र हल्का सागसब्जीले कलेजोमा बोझ नपारी पोषण दिन्छ।

२. मौसमी र नरम फलफूल

स्याउ, पपैया, केरा, नासपाती जस्ता फलफूल सजिलै पच्ने हुन्छन् र कलेजोको कार्य सुधार गर्छन्।

३. हल्दी (थोरै मात्रामा)

दैनिक खानामा थोरै हल्दीले सूजन कम गर्न र कलेजो सुरक्षित राख्न सहयोग गर्छ।

४. लसुन (पकाएर)

पकाएको लसुनले कलेजो सक्रिय बनाउँछ र पाचन सुधार गर्छ।

५. हल्का प्रोटिन

दाल, मुसुरो, चना, नरम दूध वा दहीले कलेजो मर्मतमा सहयोग गर्छ।

६. पर्याप्त पानी

दिनभरि स-साना घूँटमा तातो वा सामान्य पानी पिउनु लाभदायक हुन्छ।

ज्येष्ठ नागरिकले जोगिनुपर्ने कुरा

• अत्यधिक तेल, घिउ र तारेको खाना
• मदिरा र धूम्रपान
• डाक्टरको सल्लाह बिना औषधि परिवर्तन
• धेरै नुन, चिनी र प्याकेटको खाना

जीवनशैली सुझाव (कार्यक्रममै अपनाउन मिल्ने)

• दैनिक 20–30 मिनेट हल्का हिँडडुल
• योग, प्राणायाम र गहिरो सास अभ्यास
• समयमै सुत्ने र उठ्ने बानी
• नियमित स्वास्थ्य जाँच (लिभर फङ्सन टेस्ट LFT)

कार्यक्रम सन्देश (Key Message)

“ज्येष्ठ नागरिकको स्वस्थ कलेजो = सम्मानित र सक्रिय जीवन”

 निष्कर्ष

कलेजो रोग एकाएक देखिने समस्या होइन, यो दैनिक खानपान र जीवनशैलीसँग प्रत्यक्ष रूपमा सम्बन्धित हुन्छ। समयमै सचेत भई औषधिसँगै प्राकृतिक खाना, स्वस्थ जीवनशैली र सकारात्मक सोच अपनाएमा कलेजो रोगको रोकथाम तथा नियन्त्रण दुवै सम्भव हुन्छ। ज्येष्ठ नागरिक स्वास्थ्य कार्यक्रमले औषधिमा मात्र निर्भर नभई प्राकृतिक खानालाई दैनिक जीवनको अभिन्न हिस्सा बनाउन प्रेरित गर्नुपर्छ। SAC Nepal ले सही जानकारी, नियमित अनुगमन र पारिवारिक सहयोगमार्फत ज्येष्ठ नागरिकलाई स्वस्थ, सक्रिय र सम्मानित जीवनतर्फ मार्गदर्शन गर्दै उनीहरूको जीवनस्तर सुधारमा योगदान पुर्‍याउँदै आएको छ।

पित्तथैली जोगाउन अपनाउनुपर्ने प्राकृतिक आहार र बानीहरू

पित्तथैली जोगाउन अपनाउनुपर्ने प्राकृतिक आहार र बानीहरू